Bướu nhân tuyến giáp: một số vấn đề cần biết

Bướu nhân tuyến giáp là gì?

Thyroid nodules

 

Tuyến giáp là một cơ quan nằm ở vùng cổ trước, có nhiệm vụ sản xuất ra hocmon có tác dụng lên nhiều cơ quan trong cơ thể.

Nhân tuyến giáp là tổn thương dạng khối khu trú nằm trong tuyến giáp, có thể là khối dạng đặc hoặc dịch hoặc hỗn hợp. Có thể là nhân lành tính hoặc ác tính.

 

Dịch tễ học

Bướu nhân tuyến giáp là một bệnh lý khá thường gặp, khám lâm sàng có thể phát hiện bướu nhân tuyến giáp khoảng 4 – 7% dân số, tỷ lệ phát hiện qua siêu âm tuyến giáp lớn hơn nhiều từ 19% đến 67%, lứa tuổi hay gặp nhất là từ 36 – 55 tuổi, ở phụ nữ nhiều hơn khoảng 5 lần so với nam giới.

Tỷ lệ bướu nhân tuyến giáp là khá lớn, tuy nhiên chỉ 1/20 các trường hợp là ung thư tuyến giáp. Vì vậy, một vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát hiện sớm các bướu nhân tuyến giáp và ung thư giáp để có theo dõi và điều trị kịp thời.

Các triệu chứng thường gặp của bướu nhân tuyến giáp

Đa số các bướu nhân tuyến giáp thường không có triệu chứng lâm sàng, người bệnh thường phát hiện tình cờ khi khám vì bệnh khác hoặc khám sức khỏe siêu âm tuyến giáp phát hiện .

Người bệnh có thế có các triệu chứng do nhân tuyến giáp to như: phát hiện vùng cổ to ra, khối ở vùng cổ phát hiện khi soi gương hoặc khi cài cúc cổ áo, cảm giác nuốt nghẹn, khó thở, nói khàn…

Một số trường hợp, người bệnh có biểu hiện rối loạn chức năng tuyến giáp như: run tay, hồi hộp trống ngực, mất ngủ, lo âu, gầy sút cân…đặc biệt hay gặp trong bệnh Basedow với bướu giáp to lan tỏa cả 2 bên.

Vậy khi nào người bệnh nên đến gặp bác sĩ:

  • Người bệnh tự phát hiện thấy vùng cổ to ra hoặc thấy khối tại vùng cổ
  • Có biểu hiện như: nói khàn, nuốt nghẹn, khó thở, đau vùng cổ
  • Người bệnh có các yếu tố nguy cơ: tiền sử gia đình có người bị ung thư tuyến giáp, đã có nhân tuyến giáp, tiền sử chiếu xạ tại vùng cổ.

Các xét nghiệm để chẩn đoán

Xét nghiệm sinh hóa:

Đầu tiên là đo nồng độ các hormon tuyến giáp là FT4 và TSH. Kết quả xét nghiệm hormon giúp định hướng cho chẩn đoán tiếp theo. Đa số các trường hợp bướu nhân có xét nghiệm hormon bình thường; nếu nồng độ hormon tăng hoặc giảm so với giá trị bình thường, người bệnh sẽ được bác sĩ đánh giá, chỉ định thêm các xét nghiệm để phát hiện các bệnh lý về tuyến giáp có cường giáp hoặc suy giáp.

Siêu âm tuyến giáp:

sieu-am-tuyen-giap-de-lam-giSiêu âm có nhiều giá trị khác nhau để đánh giá nhân tuyến giáp: phát hiện chính xác các nhân không khám thấy trên lâm sàng ; đánh giá đầy đủ đặc điểm của nhân tuyến giáp: số lượng, vị trí, kích thước, tính chất nhân giáp (đa phần các nhân giáp dạng hỗn hợp hoặc tổ chức đặc có nguy cơ ác tính nhiều hơn là nhân dạng nang). Ngoài ra, siêu âm tuyến giáp còn có giá trị trong hỗ trợ chẩn đoán là chọc hút tế bào tuyến giáp dưới hướng dẫn của siêu âm và điều trị là hút dịch, tiêm cồn, điều trị laser cùng theo dõi hiệu quả điều trị. Dưới hướng dẫn của siêu âm có thể làm giảm tỷ lệ kết quả chọc hút tế bào không xác định từ 15% xuống 4%.

Chọc hút tế bào tuyến giáp bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn của siêu âm (đọc thêm bài “ Chọc hút tế bào tuyến giáp dưới hướng dẫn của siêu âm”)

Đây là kỹ thuật đơn giản nhưng rất có giá trị vì nó có thể cung cấp các thông tin trực tiếp và đặc hiệu về một nhân tuyến giáp. Chọc hút tế bào tuyến giáp bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn của siêu âm được chỉ định khi có nhân tuyến giáp ≥ 5mm và kết quả thăm dò tế bào học nhân giáp giúp lựa chọn chỉ định điều trị

Choc TB tuyen giap

Kết quả chọc hút tế bào tuyến giáp có thể có 4 dạng

  • Ác tính (dương tính): khoảng 4 – 5 % các trường hợp, có thể là ung thư thể nhú, ung thư thể nang, ung thư thể tủy và ung thư thể không biệt hóa.
  • Lành tính (âm tính): chiếm khoảng 69 – 74% với các dạng như bướu keo, viêm tuyến giáp Hashimoto, viêm tuyến giáp bán cấp, nang tuyến giáp.
  • Nghi ngờ (không xác định): Quá sản nang, quá sản tế bào Hurthle, và các kết quả khác nghi ngờ (nhưng không khẳng định) ung thư.
  • Không xác định: Hoặc chỉ thấy tế bào bọt (Foam cell), hoặc chỉ thấy dịch nang, hoặc có quá ít tế bào, hoặc quá nhiều hồng cầu hoặc làm khô quá mạnh. Những trường hợp này nên chọc hút tế bào lại dưới hướng dẫn của siêu âm.

Điều trị bướu nhân tuyến giáp

Có nhiều phương pháp điều trị bướu nhân tuyến giáp khác nhau phụ thuộc vào đặc điểm kết quả tế bào học tế bào nhân giáp.

  • Điều trị nội khoa bằng Thyroxine: còn nhiều tranh cãi vì đáp ứng thấp, thường chỉ định cho các bệnh nhân ở vùng thiếu iot , bệnh nhân có nhân giáp nhỏ, bướu giáp keo và chắc chắn loại trừ khả năng ác tính. Phương pháp này thường ít áp dụng do hiệu quả không cao và có nhiều nguy cơ như gây tổn thương tim, giảm mật độ xương.
  • Phẫu thuật lấy nhân giáp: chỉ định khi nhân ung thư hoặc nghi ngờ ung thư trên lâm sàng hoặc kết quả tế bào học hoặc khi bướu giáp quá to gây chèn ép. Ưu điểm của phương pháp điều trị là lấy hết bướu nhân, xác định được mô bệnh học, tuy nhiên có thể gặp những biến chứng như tổn thương thần kinh quặt ngược, suy giáp…
  • Điều trị iot phóng xạ: lựa chọn cho những BN có bướu nhân hoạt động, kèm hoặc không kèm theo cường giáp. Chống chỉ định ở BN là phụ nữ có thai hoặc cho con bú.
  • Tiêm cồn qua da: Một số nghiên cứu nêu tác dụng của tiêm cồn qua da dưới hướng dẫn của siêu âm để điều trị các bướu nhân đặc hoặc u hỗn hợp hoặc u nang. Nhìn chung thì hiệu quả của phương pháp này tốt hơn so với điều trị ức chế bằng Thyroxine. Điều kiện là kết quả tế bào lành tính, không phải là nhân tự chủ, và thầy thuốc có kinh nghiệm và kỹ năng tốt. Tác dụng phụ chính là đau.

Theo dõi

Các nhân giáp lành tính, không gây chèn ép theo dõi định lỳ 6 tháng / lần, kiểm tra siêu âm tuyến giáp, xét nghiệm FT4, TSH và xét chọc tế bào tuyến giáp nếu cần.

Sau điều trị phẫu thuật hoặc xạ trị hoặc tiêm cồn: theo dõi tình trạng tái phát nhân tuyến giáp và đánh giá tình trạng suy giáp để điều trị kịp thời.

                                                                                                                                                                                      BS. Lê Thanh Huyền

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *